اپلیکیشن تلگرام

تلِگرام (به انگلیسی: Telegram) یک سرویس پیام‌رسان متن‌باز چندسکویی مبتنی بر رایانش ابری[۷] است. کاربران تلگرام می‌توانند پیام‌ها، تصاویر، ویدئوها و اسناد (همهٔ انواع پرونده‌ها پشتیبانی می‌شود) خودویرانگر و رمزنگاری‌شده تبادل کنند. تلگرام رسماً برای اندروید، ویندوز فون و آی‌اواس[۸] (ازجمله تبلت‌ها و دستگاه‌های بدون وای-فای) در دسترس است. نرم‌افزارهای کلاینت غیررسمی برای نسخهٔ وب،[۹] نسخهٔ اواس ده، نسخهٔ لینوکس و یک کلاینت دسکتاپ ویندوز از توسعه‌دهنده‌های مستقل که از رابط برنامه‌نویسی نرم‌افزار تلگرام استفاده می‌کنند در دسترس هستند.[۱۰][۱۱] کاربران نرم‌افزار امکان تبادل پیام، عکس، ویدئو و فایل تا حجم ۱٫۵ گیگابایت را دارند.

تلگرام توسط دو برادر با نام‌های پاول دورف و نیکلای دورف به بازار آمد. پاول دورف برادر کوچک نیکلای دورف است و سازمان غیرانتفاعی کارآفرینی در آلمان دارد که پشتیبان مالی پروژه است. تلگرام توسط یک سازمان غیرانتفاعی آلمانی متعلق به کارآفرین و نیکوکار روس، پاول دورف، اداره می‌شود. بزرگ‌ترین مسدودسازی این نرم‌افزار پیام‌رسان، مربوط به اتفاقات مرتبط با تظاهرات ۱۳۹۶ ایران است.[۱۲] با توجه به محدودیت‌هایی که برای تلگرام در تظاهرات سراسری بوجود آمد، سه ساعت پس از مسدود شدن این پیام‌رسان مدیر تلگرام توئیت کرد که نسخهٔ بعدی تلگرام مجهز به یک فیلترشکن قوی درون برنامه‌ای خواهد بود که در این صورت فیلتر کردن و حتی محدودسازی تلگرام برای مدت کم دیگر امکان‌پذیر نخواهد بود.

میزان استفاده‌کنندگان

 
میزان استفاده تلگرام از اوت ۲۰۱۳ تا فوریه ۲۰۱۶

در اکتبر ۲۰۱۳ تلگرام روزانه صد هزار کاربر فعال داشت[۱۳] که در ۲۴ مارس ۲۰۱۴ این تعداد به ۱۵ میلیون رسید.[۱۴]

در دسامبر ۲۰۱۴، تلگرام اعلام کرد که بیش از ۵۰ میلیون کاربر فعال دارد که روزانه بیش از یک میلیارد پیام تبادل می‌کنند.[۱۵] میزان تبادل پیام‌ها در بازه زمانی پنج‌ماهه دو برابر شد و به ۲ میلیارد پیام در روز رسید.[۱۶] در سپتامبر ۲۰۱۵، اعلام شد که تلگرام بیش از ۶۰ کاربر فعال دارد که روزانه ۱۲ میلیارد پیام با یکدیگر تبادل می‌کنند.[۱۷] در فوریه ۲۰۱۵، تعداد ثبت نام کنندگان در تلگرام به ۳۵۰ هزار کاربر در روز رسید و در مجموع روزانه بیش از ۱۵ میلیارد پیام در بستر این پیام رسان منتقل شد.[۱۸]

در سال ۲۰۱۷، تلگرام با حدود ۱۸۰ میلیون کاربر،(ر ک بخش انگلیسی و روسی) هفتمین پیام‌رسان پرکاربرد شناخته شد.[۱۹] در این فهرست، پیام‌رسان فیس‌بوک و واتس‌اپ مشترکاً اول هستند.[۱۹]

در ایران، طبق نظرسنجی انجام‌شده از طرفِ ایسپا، تلگرام محبوب‌ترین پیام‌رسان است به طوری که در سالِ ۹۶، ۶۲٫۲ درصدِ ایرانیان عضوِ آن بوده‌اند.[۲۰]

معماری

پروتکل

پروتکل تازه‌ساخت MTProto توسط نیکلای دورف بر مبنای رمزنگاری ای‌ئی‌اس ۲۵۶ بیتی متقارن، رمزنگاری آراس‌ای ۲۰۴۸ و پروتکل تبادل کلید دیفی-هلمن است.

پروانه

همهٔ نرم‌افزارهای رسمی تلگرام (و چند نرم‌افزار غیررسمی) متن‌باز هستند.[۲۱] هرچند، نرم‌افزار سمت سرور تلگرام مالکیتی است. پاول دورف گفته‌است کد سرور نرم‌افزار آزاد نیست زیرا معماری تلگرام نیاز دارد دوباره طراحی شود تا به سرورهای مستقل اجازه دهد مانند یک اَبرِ تلگرام متحد کار کند.[۲۲]

امنیت

سازندگان تلگرام بر امنیت برنامه خود تأکید بسیاری دارند. در نوامبر سال ۲۰۱۴ یک جایزه سیصد هزار دلاری برای یافتن باگ بر روی تلگرام اعلام شد[۲۳] که خود نشان از اطمینان برنامه نویسان تلگرام دارد. این مسابقه در فوریه ۲۰۱۵ بدون برنده خاتمه یافت. در سال ۲۰۱۵ شرکت امنیتی غیرانتفاعی Electronic Frontier Foundation رتبه ۴ از ۷ را به بخش پیام رسان و رتبه ۷ از ۷ را به بخش secret chat این نرم‌افزار داد.[۲۴]با اینحال همواره مباحثی درخصوص ارتباط سازنده روسی این نرم‌افزار با دولت روسیه مطرح می‌شود که چندی قبل سخنگوی کرملین و همچنین پاول دوروفاین شایعات را تکذیب کردند.[۲۵]

گروه

گروه‌ها یکی از بخش‌های اصلی پیام رسان تلگرام هستند به طوری که کاربران می‌توانند با پیوستن به گروه‌ها به صورت چند طرفه با دیگران ارتباط برقرار کنند. گروه‌های اولیه قابلیت ۲۰۰ عضو را داشتند ولی بعدها تلگرام با انتشار آپدیت‌های جدیدتر قابلیت ارتقای گروه عادی به سوپر گروه و افزایش اعضا را از ۲۰۰ به ۵۰۰ و سپس به ۵۰۰۰ نفر را در دسترس همگان قرار داد. البته در آخرین آپدیت مدیران گروه‌ها می‌توانند پیام سنجاق شده (به انگلیسی: pinned posts) را در بالای گروه‌ها قرار دهند که از آن به اطلاعیه نیز نام برده می‌شود و از دیگر موارد می‌توان به اضافه شدن قابلیت انتخاب شناسه برای گروه‌ها و ساخت گروه‌های عمومی اشاره کرد که قابلیت جستجوی گروه‌ها بر اساس شناسه را برای کاربران فراهم می‌کند.[۵۳]

کانال

کانال امکان جدیدی است که در تلگرام اضافه شده‌است. کانال تلگرام مسیر یک طرفه‌ای است که فقط ادمین می‌تواند در آن پستهای دلخواه را برای اعضای کانال منتشر کند و سایر اعضا امکان اضافه کردن پست در آن را ندارند.[۵۴] از کانال می‌توان برای پیام رسانی به تعداد نامحدودی از کاربران استفاده کرد.[۵۵] این کانال‌ها می‌توانند به صورت عمومی باشند و همه کاربران بتوانند در آن عضو شوند یا خصوصی باشند و امکان عضویت برای همه میسر نباشد.

ربات

در ژوئن ۲۰۱۵، تلگرام اجازه ساخت ربات را به کاربران ثالث داد.[۵۶] این ربات‌ها حساب‌های کاربری هستند که از روی یک برنامه اجرا می‌شوند.

انتقادها

در ماه نوامبر ۲۰۱۵ تلگرام حساب ۷۸ کاربر شخصی و کانال را به علت همکاری با داعش مسدود و اعلام کرد که از این به بعد امکاناتی در اختیار کاربران قرار خواهد داد تا اینگونه کاربران مشکوک را اعلام کنند؛ ولی از قرار معلوم داعش هنوز در این شبکه فعال است.[۵۷][۵۸] سرور‌های شبکه تلگرام گاهی چند بار در هفته مشکل پیدا می‌کنند و کاربرها در اروپا، خاورمیانه و آفریقای شمالی تا چندین ساعت متوالی به شبکه دسترسی ندارند. این شبکه بارها قول داده‌است که این وضعیت را تغییر دهد ولی پیشرفتی محسوسی در این مورد مشاهده نشده[۵۹]. کاربران به دفعات مشاهده کرده‌اند که ضمن فوروارد کردن یک پیام از طریق علامت گذاری، تلگرام اشتباهاً یک یا دو پیام دیگر را نیز اضافه به گیرنده فوروارد می‌کند و این می‌تواند در رابطه با محتوی برای فرستنده عامل شرمساری گردد. همچنین بارها دیده شده که حساسیت بخش تاچ اسکرین در تلگرام دچار نوسان شده و با لمس یک نام (تماس) پرونده شخص دیگری باز می‌شود و کاربر ندانسته پیامی ارسال می‌کند که این نیز می‌تواند مشکل‌هایی را برای فرستنده به بار بیاورد.[۶۰][۶۱]